Gök gürültülü fırtınalar kısa sürede gelişebilir ve yıldırım riski yağış başlamadan önce bile ortaya çıkabilir. Açık arazide yürüyüş, kamp, deniz, plaj, spor veya tarla çalışması sırasında gökyüzündeki değişimleri izlemek bu yüzden önemlidir. Ancak hiçbir görsel belirti fırtınanın ne zaman ve nereye düşeceğini kesin olarak göstermez; resmî uyarılar her zaman önceliklidir.
Gök gürültüsü duyuluyorsa yıldırım riski var kabul edilmeli, açıkta beklemek yerine güvenli bir yapıya veya kapalı araca geçilmelidir. Güvenli alan bulmak için son anda yıldırım düşmesini beklememek gerekir.
Şimşek, bulutların içinde veya iki bulut arasında gerçekleşen elektrik boşalmasıdır. Yıldırım ise elektrik boşalmasının yeryüzüne veya yeryüzündeki bir nesneye ulaşmasıyla ilişkilidir. Her iki olay da aynı fırtına sisteminin parçası olabilir ve gök gürültüsüyle birlikte görülür.
Gök gürültüsü, elektrik boşalmasının havayı çok hızlı ısıtıp genişletmesiyle oluşan sestir. Işık sesten önce görüldüğü için şimşek ile gök gürültüsü arasındaki zaman farkı yaklaşık uzaklık hakkında fikir verebilir; fakat bu yöntem güvenlik kararı için tek başına kullanılmamalıdır.
Dikey gelişen koyu bulutlar, hızla artan rüzgâr, ani sıcaklık düşüşü, uzaktan gök gürültüsü, sağanak ve görüşün kapanması fırtına sisteminin yaklaştığını gösterebilir. Saçların veya ciltteki tüylerin elektriklenmesi de acil bir uyarı sayılmalıdır; böyle bir durumda bulunduğunuz yerden hemen uzaklaşıp daha güvenli bir alana geçmek gerekir.
Fırtına bulutu uzakta görünse bile yıldırım menzili yalnızca yağışın düştüğü alanla sınırlı olmayabilir. Açık sırt, tepe, kıyı, tarla veya tek başına duran ağaç çevresi güvenli sığınak değildir.
En güvenli seçenek, sağlam bir bina içine veya kapıları ve camları kapalı bir araca girmektir. Çadır, sundurma, kaya çıkıntısı, ağaç altı, kulübe ve açık otobüs durağı yıldırıma karşı güvenilir koruma sağlamaz. Su kenarından, yüzme alanından, metal çitlerden, bisiklet ve kamp ekipmanından, yüksek direklerden ve tek başına duran ağaçlardan uzaklaşılmalıdır.
Güvenli kapalı alan bulunamıyorsa açık alanda kalma süresi en aza indirilir, grup birbirinden ayrılır ve çömelerek daha küçük bir hedef oluşturmaya çalışılır. Yere uzanmak doğru değildir; mümkün olan ilk anda güvenli yapıya veya kapalı araca geçilmelidir.
Dağ sırtları, zirveler, kaya çıkıntıları ve açık yaylalar yıldırım sırasında özellikle risklidir. Kıyıda veya teknede bulunuluyorsa sudan çıkmak ve güvenli bir yapıya ulaşmak gerekir. Yüzme, kano, balıkçılık ve tekne faaliyetleri gök gürültülü fırtınada sürdürülmemelidir.
Çadır kampında fırtına uyarısı varsa çadırda kalmak yerine önceden belirlenmiş kapalı alana geçmek gerekir. Dere yatağı, mağara ağzı veya ağaç altı güvenli kabul edilmemeli; yıldırım riskinin yanında ani sel, taş düşmesi ve rüzgâr tehlikeleri de düşünülmelidir.
Kapıları ve camları kapalı, metal gövdeli bir araç fırtına sırasında açık alana göre daha güvenli bir sığınaktır. Araç içinde metal yüzeylere gereksiz temas etmemek, camlardan uzak durmak ve aracı su basabilecek bir noktaya bırakmamak gerekir. Araç güvenliği, motoru çalışır durumda tutmayı gerektirmez.
Telefon, GPS, telsiz ve diğer cihazlar tek başına yıldırımı çekmez; fakat şarj kablosu, dış anten ve elektrik tesisatı üzerinden risk oluşabileceğinden kapalı alanda kablolu bağlantılara dikkat edilmelidir. Fırtınada dışarıda fotoğraf veya video çekmek için beklemek güvenli değildir.
Yıldırım çarpan kişiye dokunmak güvenlidir; vücutta elektrik kalmaz. Önce kendi güvenliğinizi sağlayın, ardından acil yardım hattını arayın ve konumu açıkça bildirin. Kişinin solunumu ve dolaşımı değerlendirilmeli, eğitimliyseniz temel yaşam desteğine başlanmalıdır. Birden fazla kişi etkilenmişse yardım önceliği solunumu olmayan kişilere verilir.
Yanık, düşme, işitme kaybı, bilinç bulanıklığı ve kalp ritmi sorunları görülebilir. Kişi iyi görünse bile tıbbi değerlendirme gerekir. Tehlike devam ediyorsa yaralıyı daha güvenli bir noktaya taşımak için profesyonel yönlendirme beklenmelidir.
Yıldırım ve şimşek belirtileri görüldüğünde amaç fırtınayı izlemek değil, güvenli alana zamanında geçmektir. Gök gürültüsü, dikey gelişen bulutlar ve ani rüzgâr uyarı kabul edilmeli; açık alan, su, yüksek noktalar ve tek ağaçlardan uzak durulmalıdır. Güncel resmî uyarıları takip etmek ve gerektiğinde planı iptal etmek en güvenli yaklaşımdır.
